Door de decentralisatie van welzijns- en zorgbeleid worden in 2015 opnieuw taken aan de gemeenten overgedragen. Voorzieningen gaan over van de AWBZ naar de WMO. De overheveling van taken en verantwoordelijkheden naar uw bestuurslaag is ingrijpend. Met dit Manifest vraagt Stichting Platform Hattinga Verschure om uw aandacht voor de positie van de mantelzorgers in uw gemeente en een goede ondersteuning van hen. Dit doen wij door concrete aandachtspunten te noemen en u praktische handvatten aan te reiken. Wij willen ons voor uw gemeente opstellen als een partner bij het vormgeven van een goed mantelzorgbeleid.
Daarnaast willen wij met deze 10 punten de komende tijd ook het beleid van de 26 gemeenten in de provincie toetsen. Nagaan in hoeverre de gemeenten deze tien punten toepassen. Maar ook de mogelijkheid geven om de hen hierbij te ondersteunen of met elkaar in contact te brengen. Alles met als doel het collectief behartigen van de belangen van de (ex)mantelzorger.

 Een korte beschrijving van elk van de tien punten:

  • 1. Keukentafel gesprekken

    ic mf keukentafelDe keukentafelgesprekken zijn van groot belang in uw werkwijze. Als de kwaliteit van dit gesprek onder de maat is, heeft dat invloed op alles wat daarna gebeurt. Mantelzorgers krijgen in de nieuwe WMO en in de WLZ het recht bij de gesprekken betrokken te zijn. Dit gesprek is voor de gemeente een uitgelezen kans om de capaciteiten, mogelijkheden, grenzen en beperkingen van mantelzorgers te herkennen. Er moet goed beoordeeld worden wat de mantelzorger (soms meerdere per zorgvrager) wil, wat hij/zij kan en wat nodig is om het proces ook voor hen goed te laten verlopen. Oplettendheid op het geven van gewenste antwoorden is geboden. Na verloop van tijd is het noodzakelijk om te beoordelen of de aannames uit het eerste gesprek nog kloppen.

  • 2. Mantelzorgers in beeld

    ic mf inbeeldDe gemeenten worden in 2015 ook verantwoordelijk voor de waardering van mantelzorgers. U krijgt daarvoor extra gelden van het Rijk. Om mantelzorgers te kunnen waarderen is het van belang dat mantelzorgers in uw gemeente in beeld zijn. De SPHV vraagt u om erop in te zetten om zo veel mogelijk nog onbekende mantelzorgers (1 op de 8 volwassenen is mantelzorger) te bereiken. Onder het motto 'overal waar een verzorgde is, is ook een mantelzorger' kunt u professionals en vrijwilligers die bij een verzorgde thuis komen, vragen (en leren) om mantelzorgers te herkennen. Als dat nodig is, kunnen zij ook wijzen op de mogelijkheid tot ondersteuning via het gemeentelijke steunpunt of via wijk- of dorpsteams.

    .

  • 3. Waardering

    ic mf complimentDe waardering van mantelzorgers kunt u op verschillende manieren concretiseren. Dat hoeft niet alleen door een geldbedrag, zoals bij het huidige mantelzorgcompliment het geval is. Als de verlening van mantelzorg tot onkosten leidt, ligt bijvoorbeeld de vergoeding daarvan voor de hand. Uit recent onderzoek (SCP, 2012) blijkt dat de behoefte aan een financiële vergoeding het hoogst scoorde onder mantelzorgers (44 %). Wij vinden dat een laag inkomen het verlenen van mantelzorg niet in de weg moet staan. Er zijn ook mantelzorgers die zich juist gewaardeerd voelen als u hen met andere mantelzorgers in contact brengt (gespreksgroep). Een geschikt moment voor waardering is de Dag van de Mantelzorg

    .

  • 4. Acute zorg

    ic mf hulpBij veel mantelzorgers bestaat de angst dat zij zelf plotseling uitvallen. Wat gebeurt er dan met degene die zij bijstaan? Aan die situatie en aan de bezorgdheid daarover kunt u tegemoet komen door vormen van acute zorg te organiseren. De zorgontvanger en de mantelzorger kunnen hierover afspraken maken met huisarts, wijkverpleegkundige en/of tijdens het keukentafelgesprek. Dit kan worden vast gelegd op een crisiskaart of in hun patiëntendossier. Soms zal de acute zorg door professionals uitgevoerd moeten worden. Dat kunt u in de verordening mogelijk maken. Soms kan een geschikte vrijwilliger de oplossing zijn; die kunnen per plaats of gemeente in een databank geregistreerd worden.

    .

  • 5. Respijtzorg

    ic mf respijtzorgOm overbelasting van mantelzorgers te voorkomen is het belangrijk dat u beschikt over verschillende vormen van respijtzorg: vervanging van de mantelzorger als dat voor een kortere of langere periode nodig is. Mantelzorgers en u als gemeente zijn gebaat bij een toegankelijk overzicht van geschikte vervangers om er even (bijvoorbeeld naar de fysiotherapeut) of langere tijd (een week rust) tussenuit te kunnen. Aan deze vervangers moeten dan wel eisen gesteld worden voor wat betreft hun geschiktheid. Zo vinden wij bijvoorbeeld dat jongeren niet als vervanger ingezet mogen worden bij een zorgontvanger met zware psychische problematiek.

    .

  • 6. Faciliteren

    ic mf faciliterenOp een aantal beleidsterreinen kunt u de verlening van mantelzorg faciliteren. Hierbij kunt u denken aan het mogelijk maken van tijdelijke plaatsing van mantelzorgwoonunits in bestemmingsplannen, het mogelijk maken dat mantelzorgers worden meegenomen in de vervoersindicatie van de zorgvrager of het mogelijk maken van een parkeerontheffing nabij de woning van iemand die langdurig mantelzorg ontvangt.

    .

  • 7. Bezwaar maken

    ic mf bezwaarWanneer de mantelzorger een rol krijgt toebedeeld na een beoordeling op grond van de WMO in het kader van aanspraak op financiële of andere hulp, is het van belang dat hij/zij daartegen bezwaar kan maken om de redelijkheid ervan te laten toetsen. Deze mogelijkheid kunt u het beste in de nieuwe WMO-verordening opnemen. Mantelzorgers (en zorgvragers) hoeven niet alles te willen of te kunnen. Vanuit de gemeente moet er gewezen worden op de mogelijkheid om te weige ren bepaalde vormen van zorg te verlenen, zoals lichaamsgebonden zorg.

    .

  • 8. Dagbesteding

    ic mf dagbestedingUit onze achterban komt naar voren dat dagbesteding buitenshuis voor mensen met een beperking of aandoening een belangrijke rol speelt bij het voorkomen van overbelasting van mantelzorgers. Wanneer dagbesteding wegvalt, wordt de druk op de mantelzorger groter. Het is dus belangrijk dat er mogelijkheden voor dagbesteding blijven bestaan.

    .

  • 9. Mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid

    ic mf personeelsbeleidAls uw gemeente een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid heeft, kan dit een voorbeeldfunctie vervullen ten opzichte van bedrijven in uw gemeente. U kunt het bestaan van dat beleid intern publiceren en het ook actief aan de orde stellen bij het aannemen van personeel en in functioneringsgesprekken.

    .

  • 10. Persoonsgebonden budget

    ic mf pgbHet is belangrijk dat er een vorm van persoonsgebonden budget blijft bestaan, met name voor situaties waarin zorg door professionals en door mantelzorgers niet goed op elkaar aansluiten.

    .